Raki wspinaczkowe na buty i czekany do zimowej wspinaczki - jak dobrać te właściwe?

Raki wspinaczkowe na buty i czekany do zimowej wspinaczki - jak dobrać te właściwe?

Spis Treści

    Wybór raków zależy w największej mierze od tego w jaki sposób będziemy z nich korzystać. Czy będą to spacery po dolinach i zalodzonych ścieżkach, czy też wyprawy po górach pokroju Bieszczad, Beskidów, a może Tatr, gdzie raki mają zapewniać nam bezpieczeństwo podczas podchodzenia po stromych zboczach, czy może będą to lodospady i skały podczas wspinaczki. Wszystko to ma wpływ na ewentualny wybór rodzaju raków.

    - CZYTAJ TAKŻE -

    Wspinaczka na Matterhorn

    Wspinaczka na Matterhorn

    Zanim wyruszysz w teren - jakie raki wybrać w góry na ostre warunki i oblodzenia?

    Podstawową rzeczą na jaką warto zwrócić uwagę są odpowiednie certyfikaty, raki powinny być sygnowane certyfikatem CE oraz UIAA, co da nam pewność zastosowania najlepszych materiałów, mających bezpośredni wpływ na nasze bezpieczeństwo. Podstaw używania raków możesz nauczyć się sam korzystając choćby z dostępnych w intrenecie materiałów, nic jednak nie zastąpi kursu zimowej turystyki, które szczerze polecam.

    Wspinaczka z rakami i czekanem - pierwsze kroki

    Pierwsze kroki w lodowej wspinaczce

    Sztywność raków: półsztywne czy sztywne, z łącznikiem czy bez?

    Do zastosowań turystycznych najlepiej sprawdzą się raki półsztywne z łącznikiem. Będą one dobrze współpracować zarówno z butem trekkingowym, jak i alpinistycznym. Ponadto łatwo takie raki przechowywać w bagażu, gdyż możemy je częściowo złożyć. Na ich korzyść często przemawia również waga, a ich ruchomość stanowi zaletę podczas długich tras. Jeśli planujemy poważne przejścia wspinaczkowe, drytooling, wspinaczkę lodową, to tutaj zastosowanie będą miały specjalistyczne raki sztywne bez łącznika, które zapewniają największą stabilność w skrajnie trudnych warunkach.

    Aluminiowe raki koszykowe Stubai Light

    Aluminiowe raki koszykowe Stubai Light Universal

    Raki aluminiowe czy stalowe - różnice

    Stojąc przed wyborem raków aluminiowych czy stalowych trzeba się zastanowić zwłaszcza nad sposobem i miejscem ich zastosowania. Raki aluminiowe są odczuwalnie lżejsze, co ma duże znaczenie podczas długich górskich wyjść. Ich minusem jest jednak wytrzymałość mechaniczna, aluminium w zetknięciu z twardym podłożem może okazać się za miękkie, kolce szybciej się stępią, a przy dużym obciążeniu może nawet dojść do ich wygięcia. Raki stalowe są zdecydowanie bardziej wytrzymałe i trwałe, nawet stanięcie całym ciężarem ciała na zębach atakujących nie powinno doprowadzić do ich uszkodzenia. Stal przy swojej widocznej przewadze w tej materii jest niestety cięższa, różnice bywają zaskakująco duże. Decydując więc pomiędzy rakami aluminiowymi a stalowymi, należy zastanowić się w jakich warunkach będą one używane. Jeśli w przeważającej mierze będą to ośnieżone stoki, a kontakt z gołą skałą będzie okazjonalny, raki aluminiowe okazują się bardzo dobrym wyborem. Jeśli jednak zastosowanie będzie szersze, a raki będą pracować także w terenie skalno-lodowym, bezpieczniejszym wyborem będą modele stalowe.

    Raki koszykowe stalowe Black Diamond Contact Strap

    Raki koszykowe stalowe Black Diamond Contact Strap

    System mocowania: Raki koszykowe, półautomatyczne i automatyczne

    Raki dzielimy na trzy podstawowe rodzaje, koszykowe (paskowe), półautomatyczne i automatyczne.

    • Raki koszykowe możemy zastosować z każdym rodzajem wysokiego obuwia, zalecamy jednak kategorię na poziomie minimum „B”, co powinno dać nam właściwy komfort i bezpieczeństwo użytkowania. Raki te w przedniej i tylnej części posiadają wykonane z tworzywa koszyki, które po zabezpieczeniu paskiem utrzymują kolce blisko buta, nie pozwalając im się zsunąć podczas wytężonej pracy. Są dobrym wyjściem pod kątem zimowej turystyki górskiej, nie obarczają nas też potrzebą zakupu specjalistycznych butów.
    • Raki półautomatyczne w przedniej części zabezpieczone są również koszykiem, a w tylnej posiadają klamrę nachodzącą na znajdujący się w tej samej części buta specjalnie utwardzony rant. Raki te mocniej przylegają do obuwia niż model koszykowy, co pozwala na ich użytkowanie w trudniejszych warunkach, ich zakładanie przebiega również sprawniej niż ma to miejsce w modelach koszykowych. Do raków półautomatycznych niezbędne jest specjalistyczne obuwie o wysokiej twardości i posiadające wspomniany rant. Kategoria zastosowania tego rodzaju butów, to zwykle „C”.
    • Rozwinięciem raków półautomatycznych, są „automaty” - czyli raki automatyczne. Raki te nie posiadają już koszyków. Tak z przodu jak i z tyłu wyposażone są w klamry opierające się o ranty butów. Obuwie pod ten rodzaj raków musi być całkowicie sztywne, kategoria przeznaczenia obuwia to „D”. Duża zaletą tego rodzaju raków jest sprawny sposób zakładania i zdejmowania. Zastosowane w nich paski nie mają wpływu na stabilność zestawu, a jedynie zabezpieczają przed przypadkowym zgubieniem. Raki automatyczne dają największe możliwości wspinaczkowe i służą do poruszania się w najtrudniejszych warunkach.

    Raki półautomatyczne Camp Stalker

    Raki półautomatyczne Camp Stalker

    Jak dobrać prawidłowe buty pod raki półautomatyczne i automatyczne?

    Buty pod raki półautomatyczne będą posiadały w tylnej części specjalną, wzmocnioną krawędź, tzw. rant, o który zostanie zaczepiona klamra raków. W przedniej części but nie różni się od innych modeli turystycznych, jednak ze względu na możliwość podpięcia raków półautomatycznych musi posiadać odpowiednio sztywną konstrukcję. Zaletą butów tego typu jest względnie dobry komfort użytkowania w zróżnicowanym terenie, także wtedy, gdy raki nie będą do nich zapięte.

    Butygórskie Jack Wolfskin Wilderness Peak Texapore Mid

    Buty górskie Jack Wolfskin Wilderness Peak Texapore Mid

    Pod raki automatyczne zastosowanie mają najsztywniejsze modele butów, które praktycznie nie uginają się podczas chodzenia. Pozwala to na pokonywanie najtrudniejszych dróg, w tym pionowych ścian i lodospadów. Buty posiadają wzmocnione ranty w przedniej i tylnej części, co umożliwia zapięcie raków automatycznych i ich właściwe przyleganie. Buty te spisują się świetnie w ekstremalnych warunkach, jednak ich przeznaczenie jest ograniczone. Stosowanie ich bowiem podczas długich trekkingów nie należy do komfortowych.
    Jeśli planujemy uprawiać zimową turystykę wysokogórską, zdobywać popularne szczyty tatrzańskie czy alpejskie klasycznymi drogami, w zupełności wystarczą nam modele butów półautomatycznych. Jeśli chcemy uprawiać wspinaczkę wysokogórską, lodową czy drytooling, niezbędne okażą się buty pod automaty.

    Raki automatyczne

    Które zatem raki wybrać i jak je dopasować - ustawienia zębów atakujących

    Jeśli planujemy korzystać z raków okazjonalnie w ramach turystyki i do tego nie chcemy kupować specjalistycznych butów, powinniśmy zdecydować się na najbardziej uniwersalne raki koszykowe.

    Buty Wilderness z rakami koszykowymi

    Buty Wilderness z rakami koszykowymi Stubai


    Gdy nasze oczekiwania są nieco większe, chcemy się szerzej poświęcić zimowej turystyce i mamy środki na dedykowane obuwie, możemy przemyśleć zakup raków półautomatycznych lub automatycznych, ostateczna decyzja powinna zależeć od naszych aspiracji.

    Raki automatyczne Black Diamond Cyborg pro

    Raki automatyczne Black Diamond Cyborg Pro

    W przypadku raków automatycznych dochodzi temat wyboru modeli pod kątem ustawienia zębów atakujących. Wybór ten jest całkowicie uzależniony od aktywności jaką planujemy uprawiać. Zęby poziome stosuje się powszechnie, zęby pionowe występują w wyspecjalizowanych rakach przeznaczonych do wspinaczki lodowej czy drytoolingu.

    Raczki Camp Ice Master

    Raczki Camp Ice Master

    Zupełnie inną kategorię stanowią raczki na buty, czyli kolce zakładane w różny sposób na obuwie. Raczki sprawdzają się do poruszania po płaskim lub lekko wznoszącym się terenie oraz na oblodzonych chodnikach. Jeśli nie planujemy wyjścia w góry, a jedynie zwiedzanie dolin, będzie to wygodna alternatywa dla klasycznych raków. Ich niewątpliwą zaletą jest możliwość założenia tak na wysokie, jak i niskie buty, z praktyki zalecam jednak stosowanie możliwie twardego obuwia.

    - CZYTAJ TAKŻE -

    Czekany: wyczynowy sprzęt przeznaczony do trudnych technicznie zimowych wspinaczek

    Poważnie myśląc o zimowej turystyce oraz chcąc pokonywać coraz bardzie strome zbocza, naszym niezbędnym wyposażeniem zaraz po rakach stanie się czekan. Na rynku dostępne są długie, krótkie, proste, zakrzywione, z łopatką lub młotkiem, z pętlą i bez. Jak się w tym odnaleźć? Większość odpowiedzi znajdziesz w dalszej części tego wpisu, na jedną rzecz warto jednak zwrócić uwagę już teraz. Używanie czekana wymaga pewnych umiejętności i wiedzy, czy wiesz na przykład w której ręce go trzymać? Ostrzem w przód czy w tył? Czy pętla na czekanie zawsze powinna być owinięta wokół nadgarstka? Jeśli podchodzimy z rozwagą do własnego bezpieczeństwa, powinniśmy zainwestować w specjalistyczny kurs, podczas którego nauczymy się nie tylko używania raków i czekana, ale również sposobu poruszania się w zimowych warunkach.

    Lodowa wspinaczka

    Zimowa wspinaczka w trudnych warunkach

    Budowa czekana: głowica - ostrze (dziób) i łopatka

    Czekan to proste narzędzie, składa się z trzech podstawowych elementów: styliska, grotu i głowicy. W większości wypadków do budowy styliska używa się aluminium, co pozwala obniżyć jego wagę. W modelach specjalistycznych aluminium bywa zastępowane włóknami węglowymi. Wytrzymałość styliska oznacza się kategoriami 1 i 2 lub literami B lub T. Modele T (2) można wykorzystywać podczas wspinaczki do budowy stanowisk. Zaostrzony grot wykonywany jest ze stali, choć w niektórych modelach rezygnuje się z niego na rzecz obniżenia wagi. Minusem takiego wyjścia jest fakt, że czekan taki nie nadaje się do podpierania w terenie skalno-lodowym, a jedynie w śniegu, modele tego typu używa się najczęściej do skitouringu. Głowica składa się z dwóch części, jedna to dziób, a druga łopatka. Pierwsza ma za zadanie wbijanie się w lód i śnieg, a druga służy do wybijania stopni. W modelach wspinaczkowych czasem zamiast łopatki stosuje się młotek, który służy osadzaniu punktów asekuracyjnych.

    Czekan wspinaczkowy Stubai White Star

    Czekan wspinaczkowy Stubai White Star

    Dobór czekanów do przeznaczenia (czekany turystyczne i alpinistyczne) na wycieczkę szlakiem czy poważne wspinanie w Tatrach?

    Rozróżniamy dwie podstawowe grupy czekanów, turystyczne i wspinaczkowe. Te pierwsze przeznaczone są do zimowej turystyki wysokogórskiej, a drugie do wspinaczki. Czy z czekanem turystycznym możemy zatem zdobyć Mt. Blanc? Oczywiście, bowiem nie o wysokość szczytu tu chodzi, a o drogę, którą zamierzmy go zdobyć. Wybierając więc przejścia turystyczne, w zupełności wystarczy nam turystyczny czekan, planując przejścia taternickie, będziemy w większości wypadków potrzebowali bardziej specjalistycznego sprzętu.

    Czekan turystyczny – jaką długość dobrać

    Na temat dobierania właściwej długości czekana powstało wiele mitów, warto więc zapoznać się z właściwą metodą, która oszczędzi nam dyskomfortu późniejszego użytkowania. Stojąc prosto chwytamy czekan za głowicę i zwieszamy wzdłuż boku ciała, grot czekana powinien sięgać do płowy łydki, maksymalnie do kostki. Zakup dłuższego obniży jego walory wspinaczkowe, a krótszego – turystyczne. Jeśli dokonujemy zakupu poprzez sklep internetowy, możemy w tej samej pozycji zmierzyć odległość od środka dłoni do połowy łydki. Różnice 2-3 centymetrów nie będą miały większego znaczenia podczas użytkowania.

    Rodzaje czekanów i wygięć: Jaki czekan wybrać do turystyki, alpinizmu i wspinaczki

    Czekany posiadają różne kształty, ujmując rzecz najkrócej, im bardziej wygięte stylisko czekana, tym bardziej wzrasta jego użyteczność w aspekcie wspinaczkowym, a maleje w turystycznym. Musimy więc po raz kolejny zastanowić się, co jest naszym celem.
    Do turystyki świetnie nadaje się czekan prosty, którego do wspinania używa się okazjonalnie, a jego główna funkcja to hamowanie zjazdów i asekuracja podczas poruszania się po stromych zboczach czy lodowcach. Dobrym przykładem jest tu Black Diamond Raven.
    Do nieco trudniejszych przejść nadadzą się modele będące w połowie drogi między turystyką a wspinaczką. Posiadają już lekko zakrzywione stylisko, co podnosi ich walory wspinaczkowe, jednocześnie w dalszym ciągu mogą służyć do podpierania i asekuracji w głębokim śniegu. Jeśli zatem obieramy drogi z większą ilością stromych odcinków i elementami wspinaczki, modele z lekko zakrzywionym styliskiem będą optymalnym rozwiązaniem. W tej kategorii można więc zmieścić pojęcie „czekan w Tatry”, a za przykład posłuży czekan Stubai Pro Star.
    Do wspinaczki stosuje się zwykle najbardziej zakrzywione czekany, zwane potocznie „dziabami”. Są krótkie, posiadają agresywne dzioby i pozwalają na sprawne poruszanie się w pionie. Ich użyteczność turystyczna jest jednak niska.
    Jedną z grup stanowią również czekany do skitouringu, są klasycznego kształtu, stylisko jest zwykle krótkie i nie posiada grotu. Wszystko to w celu zmniejszenia wagi, za przykład może posłużyć tu czekan Stubai Tour Ultralight.
    Przeglądając czekany, znajdziemy jeszcze specjalistyczne modele o konkretnym przeznaczeniu, jak np. czekan do drytoolingu, czekan na lodospady, czy czekanomłotek. Czekany te moją zastosowanie w konkretnej aktywności i zwykle nie nadają się do innych.

    Zmagania w lodzie

     

    Ile przeznaczyć środków na czekany, jak wyglądają ceny czekanów turystycznych i zaawansowanych, co kupić?

    Ceny czekanów rozpoczynają się od około 200 zł, a sięgać mogą ponad 1000 zł. Stawiaj na dobre, sprawdzone marki, zwróć uwagę na certyfikaty CE i UIAA. Nie kupuj używanego sprzętu nie znając jego historii, to kwestia twojego bezpieczeństwa. Określ swoje potrzeby, przeznaczenie i długość jaka będzie potrzebna. Następnie sprawdź dostępne modele, porównaj je między sobą i dokonaj wyboru.
    Przykładowe modele czekanów przeznaczonych do zimowej turystyki:

    • Czekan Black Diamond Raven – klasyczny model wykonany z lotniczego aluminium i hartowanej stali, wzbogacony o gumowaną rękojeść i długą pętle nadgarstkową
    • Czekan Camp Neve – dobry stosunek jakości do ceny, model na pierwsze kroki w zimowej turystyce
    • Czekan Stubai Ibex – wzmocniony czekan o stylisku przystosowanym do budowania stanowisk wspinaczkowych
    • Czeakn Stubai Level - ergonomicznie wyprofilowany, wykonany z aluminium i stali, idealny do ambitnej turystyki wysokogórskiej w górach typu alpejskiegi

    Czekan wspinaczkowy Stubai Level

    Czekan wspinaczkowy Stubai Level

    Co jeszcze warto wiedzieć o czekanach i rakach

    • Jeden czekan czy dwa? Dwa czekany przydają się głównie podczas wspinaczki lodowej i drytoolingu, w przypadku turystyki jest to zwykle niepotrzebnie noszony ciężar
    • Pętla nadgarstkowa/lonża do czekana - zgubienie czekana w trudnych warunkach może być dla nas katastrofalne w skutkach. Podczas wspinaczki i drytoolingu lonża jest nieodzowna, w przypadku turystyki warto taki zakup potraktować jako opcję, lonża może się przydać w eksponowanych momentach podobnie jak pętla nadgarstkowa, za to w terenie zagrożonym lawinami powinna być bezwzględnie odczepiona
    • Gumowana rękojeść czekana – nie jest konieczna, dobry uchwyt powinny zapewnić nam rękawice, jeśli zastanawiasz się nad czekanem z gumowaną rękojeścią, niech ta nie pogrubia znacząco styliska
    • Ochraniacz na czekan – warto zainwestować w ten dodatek, by podczas transportu nie zniszczyć odzieży lub plecaka
    • Czekan lekki czy ciężki – lekki czekan to mniejszy ciężar do noszenia, dobre wyjście w turystyce i ski-alpiniźmie, nieco cięższy daje lepsze efekty w warunkach wspinaczkowych, kluczem jest więc przeznaczenie
    • Wybieraj raki z gumowymi nakładkami – ograniczy to przyklejanie śniegu do spodu buta, znacząco wpływając na komfort i bezpieczeństwo użytkowania
    • Ile zębów w rakach – na rynku dostępne są najczęściej raki 10 i 12-zębne i taka konfiguracja jest optymalna do uprawiania turystyki zimowej; jeśli różnica w cenie i wadze między wersją 10 a 12-zębną nie jest znacząca, weź 12, zawsze to 2 dodatkowe punkty oparcia

    Jeśli nie jesteś pewien jaki sprzęt będzie dla ciebie najlepszy, skontaktuj się z naszymi specjalistami lub wybierz do jednego ze sklepów Horyzont, gdzie spotkasz fachowych doradców znających temat sprzętu turystycznego i wspinaczkowego z własnej praktyki.

    przerwa w lodowej wyprawie



    Powiązane produkty

    © Copyright 2019 by e-Horyzont. All Rights Reserved.